JSON دەقێکی سادەیە بە یاسای توندوتۆڵ. بەرنامەی Notepad دەتوانێت بە ئاسانی بنووسێت. ئەو بەشەی کە خەڵکی تێیدا هەڵە دەکەن سینتاکسەکەیە، نەک ئامێرەکە. ئەگەر پێکهاتەکەت بە دروستی دانا، پاشەکەوتکردنی فایلەکە کارێکی زۆر ئاسانە.
چۆنێتی دروستکردنی فایلی .JSON لە Notepad
فایلی JSON چییە؟
JSON کورتکراوەی JavaScript Object Notationـە. داتاکان بە شێوەی جووتە کلیل-بها (key-value pairs) لە ناو کەوانە خوارەکاندا پاشەکەوت دەکات، لەگەڵ پشتیوانیکردنی ئۆبژێکت و ئارەیەکانی ناو یەکتر. ئەپڵیکەیشنەکان، APIـەکان و فایلەکانی ڕێکخستن (config) بەکاری دەهێنن چونکە کێشی سووکە و هەموو زمانە سەرەکییەکانی بەرنامەسازی دەتوانن بیخوێننەوە.
فایلێکی سەرەتایی JSON بەم شێوەیەیە:
{ "name": "John", "age": 28, "isActive": true, "skills": ["writing", "editing"]}هەنگاو بە هەنگاو: دروستکردنی فایلی JSON لە Notepad
هەنگاوی 1: کردنەوەی Notepad
بەرنامەی Notepad لە کۆمپیوتەرەکەت بکەرەوە، یان هەر notepadـێکی ئۆنلاین لە ڕێگەی بڕاوسەرەکەتەوە بەکاربهێنە.
هەنگاوی 2: دەستپێکردن بە کەوانەی کردنەوە
هەموو فایلێکی JSON بە { بۆ ئۆبژێکت یان بە [ بۆ ئارەیەک دەست پێ دەکات. زۆربەی فایلەکان بە ئۆبژێکت دەست پێ دەکەن.
هەنگاوی 3: زیادکردنی کلیل و بهاکان
هەر کلیلێک لە ناو نیشانەی جووتە تێبینی (double quotes) بنووسە، بەدوایدا کۆلۆنێک دابنێ، پاشان بهایەکەی بنووسە. هەر جووتێک بە کۆمایەک جیا بکەرەوە.
{ "title": "Sample File", "version": 1}هەنگاوی 4: داخستنی فایلەکە بە شێوەیەکی دروست
بۆ هەر کەوانەیەکی کردنەوە، کەوانەیەکی داخستن دابنێ. کۆتا کلیل-بها لە ئۆبژێکت یان ئارەیەکەدا پێویست ناکات کۆمای لە دوای بێت.
هەنگاوی 5: پاشەکەوتکردن بە درێژکراوەی .json
بڕۆ بۆ بەشی File، پاشان Save As هەڵبژێرە. لە بەشی "Save as type" بژاردەی All Files دیاری بکە. فایلەکە بە درێژکراوەی .json ناو بنێ، بۆ نموونە data.json. ئەگەر بەبێ گۆڕینی ئەم بژاردەیە پاشەکەوتی بکەیت، فایلەکەت دەبێتە .txt کە وەک JSON ناخوێندرێتەوە.
هەنگاوی 6: پشتڕاستکردنەوە (Validation) پێش بەکارهێنان
فایلەکە کۆپی بکە و لەناو JSON editorـێک تاقیبکەرەوە بۆ ئەوەی دڵنیابیت لەوەی دروستە پێش ئەوەی لە سکریپت یان ئەپێکدا بەکاری بهێنیت. ئەم پشکنینە خێرایە لە کێشە و دیبەکینگ دوورت دەخاتەوە.
یاساکانی سینتاکسی JSON کە پێویستە لەبیریان بکەیت
تەنها جووتە تێبینی (Double quotes). کلیلەکان و بەها دەقییەکان پێویستیان بە جووتە تێبینییە، نەک تاکی.
هیچ کۆمایەکی زیادە لە کۆتایی نەبێت. نابێت هیچ شتێک لە دوای کۆتا ئەندامی ناو ئۆبژێکت یان ئارەیەک بێت.
تێبینی (Comments) نییە. JSONـی ستاندارد پشتیوانی لە // یان /* */ لە ناو فایلەکەدا ناکات.
بۆلینەکان (Booleans) بە پیتی گەورە نانووسرێن. تەنها true و false بەکاربهێنە، نەک True یان FALSE.
ژمارەکان پێویستیان بە جووتە تێبینی نییە. بە شێوەی 28 بنووسە، نەک "28"، مەگەر بەهایەکە دەق بێت.
هەڵە باوەکان و چۆنێتی خۆلێلادان لێیان
کێشە: نەبوونی کۆما لە نێوان کلیل-بهاکان. چارەسەر: هەموو جووتێک جگە لە کۆتاییەکەی پێویستی بە کۆمایەک هەیە لە دوای خۆی.
کێشە: نەگونجانی کەوانەکان. چارەسەر: کەوانەکانی {} و [] بژمێرە. ڤالیدەیتەرەکە بە وردی ئەو هێڵە دیاری دەکات کە تێیدا کەوانەکان ناگونجێن.
کێشە: جووتە تێبینی لە ناو دەقێکدا کە نەپشێندراوە. چارەسەر: جووتە تێبینییە ناوەکییەکان بە بەکارهێنانی باک-سلاش پاک بکەرەوە، بۆ نموونە "He said \"hello\"".
کێشە: کلیلێک بەبێ جووتە تێبینی. چارەسەر: هەموو کلیلێک دەبێت لە ناو جووتە تێبینیدا بێت، تەنانەت کلیلە سادەکانیش وەک id یان name.
کۆتایی
فایلێکی JSON تەنها دەقێکە کە پەیڕەوی فۆرماتێکی توندوتۆڵ دەکات. کلیل و بهاکانت بە جووتە تێبینی بنووسە، کەوانەکانت ڕێکبخە، کۆمای زیادە لە کۆتایی بەکارمەهێنە، و بە درێژکراوەی .json پاشەکەوتی بکە. پێش بەکارهێنان جارێک بە ڤالیدەیتەرێکدا تێپەڕی بکە، ئیدی تەواو!